Skip to main content

Posts

Showing posts from October, 2021

Swabhavala Oushadh Ahe - स्वभावाला औषध आहे?

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १५८ विषय क्रमांक : ४ विषय : स्वभावाला औषध आहे ? शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई आधी होता वाघ्या | दैव योगे झाला पाग्या || त्याचा येळकोट राहीना | मूळ स्वभाव जाईना || आधी होती दासी | पट्टराणी केले तिसी || तिचे हिंडणे राहिना | मूळ स्वभाव जाईना || वरील ओळी आहेत तुकाराम महाराजांच्या अभंगातील. या अभंगानुसार त्यांना सांगायचे आहे की मनुष्य हलक्या पदावरून श्रेष्ठ पदावर गेला तरी त्याचा स्वभाव काही बदलत नाही. त्याची स्वाभाविक प्रवृत्ती मधूनच उचल खाऊन त्याचे खरे स्वरूप बाहेर येते. त्यासाठी ते म्हणतात मानव प्रथम खंडोबा देवाचा वाघ्या होता. त्यावेळेस त्याला मल्हारी मार्तंडाचा येळकोट म्हणून ओरडण्याची सवय होती. जेव्हा अशा माणसाला पागेवरचा मुख्याधिकारी म्हणजे घोडदळाचा प्रमुख केले. तेव्हा तो रणगर्जनेच्या ऐवजी येळकोट म्हणून ओरडू लागला. तेव्हा त्याची मुळवृत्ती उघडकीस आली. तसाच अर्थ दुसऱ्या ओळीचा आहे. या अभंगच्या काही ओळी आपण नेहमी आपल्या रोजच्या जीवनात मानवाचा स्वभाव एकदा बनला तर तो बदलत नसतो असे सांगण्यासाठी वापरत असतो. मग...

Common Man कॉमन मॅन

 रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १५७ विषय क्रमांक : ४ विषयाचे नाव : कॉमन मॅन शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम मुंबई संकेत स्थळ :  कॉमन मॅन ज्याला आपण मराठीत सामान्य माणूस असे म्हणत असतो. जेव्हा आपण या  कॉमन मॅनची  व्याख्या करतो तेव्हा एवढेच म्हणावे लागेल की  सामाजिक, आर्थिक व राजकीय दृष्टया एक साधारण नागरिक किंवा कोणतेही विशेष गुणधर्म नसलेला मानव. आपल्या दैनंदिन जीवनामध्ये असे अनेक  कॉमन मॅन आपण पाहत असतो आणि आपल्याला भेटत सुद्धा असतात. अशा या  कॉमन मॅनची काही वैशिष्ट्ये आहेत आणि ती वैशिष्ट्ये आपल्याला रोज दिसत असतात. सर्वात मोठे वैशिष्ट्ये म्हणजे कुठल्याही गोष्टीवर अन्याय होत असेल तर त्याबद्दल आवाज उठविण्यासाठी तोंड जरूर उघडतो पण एकही शब्द त्याच्या मुखाद्वारे बाहेर पडत नसतो फक्त दातओठ चावत त्या अन्यायाचा तो निषेध करतो. तसेच कुठल्याही कार्यालयात काम करताना आपल्या वरिष्ठासमोर मान वर करून न बोलणे, वर्षाकाठी आपल्याला बढती मिळण्याची आशा करणे किंवा पगार वाढीसाठी अपेक्षा करणे. मग बढती मिळाली नाही म्हणून स्वतःचे आत्मपरीक्षण न करता त्याच्या वरिष्ठानी ...

Niruttar Mee निरुत्तर मी

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १५६ विषय क्रमांक : ५ विषय : निरुत्तर मी शब्दांकन : योगेश गोगवेकवर पत्ता : माहीम , मुंबई निरुत्तर या शब्दाचा अर्थ आहे की एखाद्या गोष्टीच्या प्रभावामुळे आपण अवाक झाल्यामुळे त्यावर कोणतीही प्रतिक्रिया देण्यासाठी आपल्याकडे शब्दाद्वारे उत्तर नसणे. याचाच अर्थ आपल्याला तात्पुरता धक्का बसला असल्यामुळे आपण काहीही बोलू शकत नाही. आजच्या या तंत्रज्ञानाच्या जगात अनेक प्रकाराने आपण निरुत्तर होत असतो. याचा अर्थ फक्त वाईट गोष्टींमुळे आपण निरुत्तर होत असतो असे नसून अनेकदा चांगल्या   गोष्टींमुळे सुद्धा आपण निरुत्तर होत असतो.   बऱ्याच वेळी अनेक माणसे घडलेल्या काही वाईट   गोष्टींमुळे ते कसे निरुत्तर झाले किंवा होत आहेत असे सांगत असतात. त्यासाठी ते प्रत्येक दिवशी काहीतरी घडत असलेल्या एखाद दुसऱ्या घटनांचा उल्लेख करून त्याचा निषेध करण्यास आपल्याकडे कसे उत्तर नाही असे सांगत असतात. त्यामध्ये काही चूक आहे असे मला वाटत नाही. कारण आजच्या युगात मानावाने तंत्रज्ञानामध्ये आणि वैज्ञानिक पद्धतीमध्ये खूपच चांगली प्रगती केली असली तरी त्या ज्ञानाचा उपयोग...

Kalakarachi Kalakari-कलाकाराची कलाकारी

 रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १५५ विषय क्रमांक: ४ विषय : कलाकाराची कलाकारी शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम मुंबई १३ फेब्रुवारी २०१६ रोजी मुंबईतल्या बॉम्बे आर्ट सोसायटीत कलाकार आणि कलाकृती या संबधी भाषण करताना भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सांगितले की कलेची आपली स्वतःची एक ताकद असते, कलेचा आपला एक संदेश असतो, कलेमध्ये इतिहासाची सफर असते, कला संवेदनांची अभिव्यक्ती असते. त्यामुळे कला अनेक शतकापर्यंत अबाधित राहते. असे सांगून पंतप्रधानानी भारतातील मंदिरांचा उल्लेख करून मंदिर स्थापत्यकलेची वैशिष्ट्ये सांगितली. पंतप्रधान सांगतात की मंदिरात ईश्वराचे स्थान आहे तिथे अनिवार्यपणे कलेचे स्थान आपल्याला दिसेल. तिथे आपल्याला एक नृत्यमंडप दिसेल. प्रत्येक मंदिरात आपल्याला इतिहास आणि परंपरेला उजाळा देणाऱ्या कलाकृती दिसतील. आपल्या सांस्कृतिक जीवनात कलेचे किती महत्वाचे स्थान आहे याची जाणीव होत राहते. प्रत्येक कलाकार आपली कलाकृती वेगवेगळ्या स्वरूपात विकसित करित असतो. त्यामुळे कलेला कोणतीही मर्यादा असता कामा नये. त्याच्यावर कोणतेही बंधन असता कामा नये. जेव्हा एखादा कलाकार पाषाण तासत अस...

Harvalele Balpan Ani Bharakatleli Tarunai हरवलेले बालपण आणि भरकटलेली तरुणाई

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १५४ विषय क्रमांक : ४ विषय : हरवलेले बालपण आणि भरकटलेली तरुणाई शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई लहानपण देगा देवा मुंगी साखरेचा रवा   ऐरावत रत्न थोर त्यासी अंकुशाचा मार जया अंगी मोठेपण तया यातना कठीण तुका म्हणे बर्वे जन व्हावे लहानहुनी लहान.. वरील अभंग आहे तुकाराम महाराजांचा. सुप्रसिद्ध शास्त्रीय गायक कुमार गंधर्व यांनी स्वतःच स्वरबद्ध करून गायलेला हा अभंग ऐकताना मी न कळत माझ्या   बालपणीच्या गोष्टींमध्ये हरवून जातो आणि परत एकदा लहान व्हावे असे वाटत जाते. लहानपणी केलेली मस्ती , केलेल्या खोड्या , त्यातून घडलेल्या गमती जमती व त्यासाठी खावा लागलेला मार या सर्व गोष्टी आठवल्यावर वाटत राहते की बालपणाचा काळ किती सुखाचा होता. मोकळ्या मैदानात क्रिकेट खेळत असताना केलेली मजा , पोहण्यासाठी जायचे आणि पोहण्याऐवजी केलेल्या इतर करामती , शाळेत मिळालेले मित्र व त्यांच्या बरोबरीने घातलेला गोंधळ , दिवाळीच्या आणि उन्हाळ्याच्या सुट्टीत केलेली मौज , गोटया , भोवरे , विटीदांडू , लगोरी , लपंडाव सारखे खेळलेले खेळ , पतंग उड...