Skip to main content

Posts

Showing posts from May, 2021

Mantra : मंत्र ( लेख )

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १३५ विषय क्रमांक : ५ विषय : मंत्र ( लेख ) शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई मंत्र हा शब्द संस्कृत भाषेतला असून त्याचा अर्थ म्हणजे काही शब्दांची किंवा अक्षरांची विशिष्ट पद्धतीने केलेली जुळवणी. मराठीत या शब्दाचा अर्थ विचार करण्याचे साधन अगर मनाला मुक्त करणारा शब्द असा सुद्धा होऊ शकतो. माणसाला नेहमी बाह्य विचारांची काळजी वाटत असते आणि त्यातून मुक्ती मिळविण्यासाठी त्याला अनेक मंत्र हवे असतात. मग ते मंत्र अध्यात्मिक असो किंवा धार्मिक किंवा आयुष्याला उपदेश करणारे असो , ते त्याच्या   मनाला व्यस्त ठेवतात आणि काळजीपासून मुक्त होण्यास मदत करतात. त्यातून मानावाचे मन सकारात्मक होते आणि दिवसभर ते उत्साही राहण्यास मदत होते. आपण जेव्हा एखाद्याचे भाषण ऐकतो आणि त्या भाषणाने आपल्याला मंत्रमुग्ध केले असे आपण म्हणतो तेव्हा आपण वैचारिक दृष्टया त्या भाषणाचे चिंतन करीत असतो. असाच प्रकार भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या मैफिलीत होतो. जेव्हा त्या मैफिलीचे स्वर आपल्या मनाचा ताबा घेतात तेव्हा नकळत त्या स्वरांनी आम्हाला मंत्रमुग्ध केलेले असते. ...

Mukhvatyamagacha Vidushak मुखवट्यामागचा विदूषक (लेख )

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १३५ विषय क्रमांक : १ विषय : मुखवट्यामागचा विदूषक (लेख ) शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई तीस वर्षा पूर्वी मी मेरा नाम जोकर नावाचा एक हिंदी सिनेमा पाहिला होता. सुप्रसिद्ध सिनेकलाकार आणि दिग्दर्शक   राज कपूर यांचा हा चित्रपट. त्यांच्या इतर चित्रपटांपेक्षा हा चित्रपट वेगळा होता. यामध्ये कोणीही खलनायक तर नव्हताच पण कुठेही मारामारीचा देखावा सुद्धा नव्हता.या चित्रपटाची गोष्ट होती एका मजेदार विदूषकाच्या दुःखाची. इथे विदूषक आपलं आयुष्य जगतो तो केवळ दुसऱ्यांसाठी. त्यांनी स्वीकारलेले विदूषकाचे तत्वज्ञान त्याला नकारात्मक भावना व्यक्त करण्यास प्रतिबंधित करते आणि त्याच्या आयुष्यात आलेल्या संकटावर त्याला फक्त हसायला लावते. चित्रपटात एक दृश्य असे आहे की विदूषकाची म्हणजे राजूची आई आपल्या मुलाला सर्कसमध्ये जीवावर उदार होऊन कसरत करताना पाहते आणि त्यात तिचा हृदयविकाराच्या झटक्याने मृत्यू होतो. अशा परिस्थितीतसुद्धा त्या विदूषकाला आपल्या दुःखाचे अश्रूसुद्धा दाखवण्याची परवानगी मिळत नाही. विदूषक किती मोठया मनाचा आहे , हेच सारखे जगाला त्य...

Ramjan ID : रमजान ईद ( लेख )

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १३४ विषय क्रमांक : २ विषय : रमजान ईद ( लेख ) शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई मुस्लिम समाजात सर्वप्रथम दिवस साजरा केला जातो तो प्रेषित   मुहंमद पैगंबरांचा वाढदिवस. त्याला मुस्लिम बांधव ईद-ए-मिलाद असे म्हणतात. पण हा काही त्यांचा   सण नसून त्या दिवशी   फक्त प्रेषितांचा वाढदिवस साजरा केला जातो. इस्लाममध्ये   दोन सण फार महत्वाचे मानले जातात. त्यातील एक ईद-उल-फितर म्हणजे रमजान ईद आणि दुसरा आहे   ईद-उल-अजहा म्हणजे बकरी ईद. इथे आपण जाणून घेऊया ईद-उल-फितर म्हणजे रमजान ईद बद्दल. रमजानचा महिना खूपच पवित्र मानला जातो. या महिन्यात मुस्लिम बांधव उपवास करतात (रोजा ठेवतात) आणि महिन्याच्या शेवटी उपवास सोडून रमजान ईद साजरी करतात. रमजान म्हणजे बरकती किंवा परमेश्वराचा आशीर्वाद आणि ईद म्हणजे आनंद. मुस्लिम बांधव एकमेकांना शुभेच्छा देत मग तो मित्र असो वा शत्रू हा सण आनंदाने साजरा करतात. या दिवशी सर्व मुस्लिम बांधव नवीन पांढरे कपडे घालून व सुगंधित अत्तर लावून मशिदीत नमाज अदा करतात कारण पांढरा रंग पवित्र मानला जातो. नमाज...

Parshuram Jayanti : परशुराम जयंती (लेख )

  रंग लेखणीचा परिवार आठवडा क्रमांक : १३४ विषय क्रमांक : २ विषय : परशुराम जयंती (लेख ) शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता :माहीम , मुंबई महाभारतात युद्ध सुरु होण्यापूर्वी अर्जुनाला कर्म योगाचे महत्व सांगताना भगवान श्रीकृष्णाने भगवतगीता सांगितली. तेव्हा एका श्लोकात उपदेश करताना श्रीकृष्ण सांगतात , " जेव्हा धर्माला ग्लानी येते , तेव्हा तेव्हा धर्मसंस्थापनेसाठी ईश्वर अवतार धारण करतो. तसे पूर्वी झाले आहे आणि पुढे सुद्धा होत राहील ". अश्या अनेक अवतारांची नोंद आपल्या पुराण कथेत आढळतात. त्यापैकी भगवान विष्णुच्या दहा अवतारांची नोंद आपल्याला बऱ्याच   पुराणकथेत ठळकपणे आढळून येतात. या कथा आपल्याला ईश्वराला असे अवतार का घ्यावे लागले आणि प्रत्येक अवतारात अधर्माचा पराभव करून धर्माचे कसे रक्षण केले याचे सविस्तर वर्णन देतात. भगवान विष्णुच्या दहा अवतारांपैकी नऊ अवतार होऊन गेलेले आहेत आणि दहावा अवतार कल्की अजून जन्माला यायचा आहे. विष्णूने आपल्या बौद्धावतारात मोह निर्माण करून असुरांचा स्वर्गाचा मार्ग चुकवला आणि नरकाकडे जाण्याचा पापमार्ग आदेश म्हणून असुरांना सांगितला. श्रीराम आणि श्रीकृष्ण ...

Mokalik मोकळीक (लेख)

  रंग लेखणीचे परिवार आठवडा क्रमांक : १३३ विषय क्रमांक :३ विषय : मोकळीक (लेख) दिनांक : ८/५/२०२१ शब्दांकन : योगेश गोगवेकर पत्ता : माहीम , मुंबई मोकळीक या शब्दाला समानार्थी शब्द आहे स्वातंत्र्य किंवा सोडवणूक किंवा बंधनातून मुक्तता . याचा अर्थ असा की बंधनाचा अभाव मान्य करणे म्हणजे मोकळीक किंवा स्वातंत्र्य . आज माझ्या कुटुंबातील लोकांनी मला वागण्याची मोकळीक दिली आहे . म्हणजे त्यांनी आज मला कौटुंबिक बंधनातून मुक्त केले असा अर्थ निघतो . हा अर्थ कितपत योग्य आहे हे तपासण्यासाठी सर्वप्रथम   आपल्याला मिळालेली मोकळीक कश्या प्रकारची आहे हे समजून घेणे जरुरीचे आहे . मानवी जीवन जरी गुंतागुंतीचे असले तरी माणसाचे मन दुसऱ्या कुठल्याही शक्तीच्या दबावाखाली विचार करण्यास सहजपणे तयार होत नाही . त्यासाठी मानवाला सतत स्वायत्ततेची गरज असते . स्वायत्तता मिळाल्यानंतर मानवाला आपला वैयक्तिक विकास वाढवण्यासाठी खूप मदत तर होईलच पण त्याला हव्या असलेल्या विषयात शिक्षण घेण्याची मोकळीक मिळाल्यामुळे तो...